درک وظایف واشر سرسیلندر و واشر روغن برای درک عملکرد صحیح موتور خودرو حیاتی است. اگرچه هر دو “واشر” هستند، اما وظایف، مکان و فناوری ساخت کاملاً متفاوتی دارند.

در ادامه، به تفکیک به شرح وظایف هر یک می‌پردازیم:

وظایف واشر سرسیلندر (Head Gasket)

واشر سرسیلندر یکی از حیاتی‌ترین و پراستراس‌ترین قطعات در موتور است. این واشر بین “بلوک سیلندر” (Engine Block) و “سرسیلندر” (Cylinder Head) قرار می‌گیرد.

وظایف اصلی:

1. آب‌بندی محفظه احتراق (Sealing Combustion Chamber):

   • مهمترین وظیفه آن است. این واشر باید از فرار گازهای پرفشار و داغ محفظه احتراق (که می‌تواند به بیش از ۵۰ بار برسد) جلوگیری کند. اگر این آب‌بندی شکست بخورد، قدرت موتور کاهش یافته و دود آبی از اگزوز خارج می‌شود.

2. جداسازی و آب‌بندی مسیرهای روغن (Sealing Oil Passages):

   • در موتور، کانال‌های کوچکی برای عبور روغن تحت فشار به منظور روانکاری میل‌سوپاپ، یاتاقان‌ها و غیره وجود دارد. واشر سرسیلندر مانع از مخلوط شدن روغن تحت فشار با سایر سیالات یا نشت آن به بیرون می‌شود.

3. جداسازی و آب‌بندی مسیرهای آب (Sealing Coolant Passages):

   • همانند روغن، کانال‌هایی برای عبور مایع خنک‌کننده وجود دارد. واشر سرسیلندر مانع از نشت آب به داخل محفظه احتراق، کارتر روغن یا بیرون از موتور می‌شود. اگر این آب‌بندی خراب شود، معمولاً دود سفید غلیظ از اگزوز خارج می‌شود.

4. انتقال حرارت (Heat Transfer):

   • این واشر به انتقال حرارت از سرسیلندر (که معمولاً از آلومینیوم ساخته شده) به بلوک سیلندر (که معمولاً از چدن است) کمک می‌کند و به خنک‌کاری یکنواخت موتور کمک می‌نماید.

انواع رایج واشر سرسیلندر از نظر طراحی وظیفه‌ای:

• تمام فلزی (MLS): برای موتورهای مدرن و پرفشار.

• کامپوزیتی: برای موتورهای قدیمی‌تر و کم‌فشار.

• مسی: برای کاربردهای خاص و موتورهای کلاسیک.

وظایف واشر روغن (Oil Gasket یا Seal)

اصطلاح “واشر روغن” یک عنوان کلی برای انواع مختلفی از واشرها و اورینگ‌ها است که در سراسر موتور قرار گرفته‌اند و وظیفه اصلی آنها جلوگیری از نشت روغن موتور است. بر خلاف واشر سرسیلندر، این واشرها معمولاً با فشارهای بسیار بالا یا دماهای极端 روبرو نیستند، اما باید در برابر روغن داغ و شرایط لرزشی مقاوم باشند.

مکان‌های معمول و وظایف خاص:

1. واشر درپوش روغن (Valve Cover Gasket):

   • وظیفه: آب‌بندی اتصال بین “درپوش سوپاپ” (Valve Cover) و “سرسیلندر”.

   • نوع: معمولاً از جنس لاستیک (ویتون)، سیلیکون یا کاغذی (Cork) ساخته می‌شود.

   • علائم خرابی: نشت روغن از بالای موتور و روی سرسیلندر.

2. واشر کارتر روغن (Oil Pan Gasket):

   • وظیفه: آب‌بندی اتصال بین “کارتر روغن” (Oil Pan) در زیر موتور و “بلوک سیلندر”.

   • نوع: معمولاً از جنس لاستیک یا کامپوزیت لاستیک-کاغذ.

   • علائم خرابی: چکیدن روغن از زیر موتور.

3. واشر فلنج صافی روغن (Oil Filter Housing Gasket):

   • وظیفه: آب‌بندی اتصال بین “پوسته فیلتر روغن” و بلوک سیلندر.

   • نوع: معمولاً یک اورینگ لاستیکی کوچک.

4. کاسه نمد (Oil Seal):

   • وظیفه: آب‌بندی نقاطی که یک شفت دوار از بلوک موتور خارج می‌شود تا از نشت روغن در امتداد شفت جلوگیری کند.

   • انواع رایج:

     • کاسه نمد میل‌لنگ جلو و عقب (Crankshaft Seal)

     • کاسه نمد میل‌سوپاپ (Valve Stem Seal): که از نشت روغن به داخل محفظه احتراق جلوگیری می‌کند.

   • نوع: معمولاً از لاستیک با یک فنر فولادی برای حفظ فشار.

جمع‌بندی و تفاوت‌های کلیدی

نکته نهایی: خرابی واشر سرسیلندر یکی از جدی‌ترین مشکلات موتور محسوب می‌شود و نیاز به تعمیرات اساسی دارد. در مقابل، تعویض واشرهای روغن (مانند واشر درپوش روغن) معمولاً کاری روتین و با هزینه به مراتب کمتر است.